Inclusief design is in 2025 geen nice-to-have meer – het is essentieel

Toegankelijkheid vergroot het bereik van je product en verbetert de gebruikers­ervaring voor iedereen. Niet-toegankelijke digitale producten sluiten minstens 15 % van de wereldbevolking uit en lopen steeds vaker juridische risico’s naarmate de wetgeving strenger wordt.
Zo verplicht de Europese Toegankelijkheids­verordening (European Accessibility Act) veel digitale producten om uiterlijk juni 2025 aan toegankelijkheids­normen te voldoen. In de VS werden in 2024 meer dan 4 500 rechtszaken rond web­toegankelijkheid aangespannen. Geen enkele startup of mkb’er wil een rechtszaak riskeren of een groot deel van de potentiële gebruikers buitensluiten.
Het goede nieuws? Vroeg investeren in toegankelijkheid is eenvoudiger en goedkoper dan later repareren – het kost veel minder om vanaf dag één toegankelijk te bouwen dan om achteraf pleisters te plakken. Startups hebben hier zelfs een voordeel: zonder legacy kun je meteen een inclusief product neerzetten.

Hieronder vind je een checklist met 12 snelle wins. Het zijn praktische acties met grote impact die ontwikkelaars, designers en product­teams bij startups of mkb’s kunnen toepassen zonder giga­budget. Ze gelden voor web- én mobiele apps, zodat je nieuwe product zo veel mogelijk mensen welkom heet. Aan de slag!

12 snelle toegankelijkheids­wins voor nieuwe producten

1. Voldoende kleur­contrast voor tekst

Voorbeeld van tekst met hoog contrast (boven) versus laag contrast (onder).
Zorgen dat tekst leesbaar is ten opzichte van de achtergrond is één van de simpelste én meest impactvolle verbeteringen.
Laag contrast is het grootste toegankelijkheids­probleem op het web en komt voor op meer dan 83 % van alle pagina’s. Houd daarom minimaal 4,5 : 1 contrast­ratio aan voor normale tekst (3 : 1 voor grote tekst) volgens WCAG 2.1 AA.
Gratis tools zoals de WebAIM Contrast Checker testen eenvoudig je kleur­paren. Is tekst slecht leesbaar (bijv. lichtgrijs op wit of geel op lichtgrijs), verhoog dan het contrast door de kleuren aan te passen.
Hoog contrast helpt niet alleen mensen met slecht zicht of kleur­blindheid, maar óók iedereen die je app in fel zonlicht probeert te lezen. Een snelle win die iedereen waardeert.

2. Beschrijvende alt-tekst bij afbeeldingen

Elke afbeelding die informatie toont, moet een alternatief tekst­label (alt) of toegankelijke beschrijving hebben. Zo weten blinde of slechtziende gebruikers met een schermlezer wat er te zien is.
Alt-tekst ontbreekt op circa 58 % van de webpagina’s, maar is heel simpel te fixen. Voeg bij het plaatsen van een afbeelding een korte alt="..." toe. Bij iconen of knoppen beschrijf je de actie (bijv. aria-label="Zoeken" voor een zoek­icoon). In mobiele apps gebruik je de accessibility-label-eigenschap.
Een goede alt is kort en to-the-point: “Bedrijfslogo van XYZ” of “Screenshot van analyse­dashboard met groeigrafiek”. Decoratieve afbeeldingen mogen een lege alt ("") hebben.
Los van toegankelijkheid verbetert alt-tekst ook je SEO, omdat zoekmachines dit indexeren.

3. Semantische structuur (koppen en land­marks) gebruiken

Orden de content logisch en semantisch zodat gebruikers en hulp­middelen er makkelijk in navigeren.
Gebruik op het web echte HTML5-elementen (<header>, <nav>, <main>, <section>, <article>, <footer> …) en een hiërarchische opbouw van koppen (<h1> tot <h6>).
Sla geen niveaus over en vervang geen kop door enkel opgemaakte tekst: een scherm­lezer kan styling niet interpreteren.
In mobiele apps deel je content eveneens logisch in en gebruik je native UI-componenten die vaak standaard semantische rollen hebben. Een goede structuur helpt alle gebruikers om snel te scannen.

4. Alle formuliervelden duidelijk labelen

Formulieren zijn cruciaal (aanmelden, betalen enz.), dus elk veld, select, checkbox of knop heeft een zichtbaar of toegankelijk label nodig.
Bij 46 % van de pagina’s ontbreken labels. Oplossing: in HTML <label for="id">Naam</label> gebruiken of het input­element in een label wikkelen.
Als een zichtbaar label niet past (bijv. een zoek­icoon), gebruik dan aria-label. Op mobiel stel je accessibilityLabel in.
Vertrouw nooit alleen op placeholder-tekst; die verdwijnt zodra je typt en wordt niet altijd als label uitgesproken. Duidelijke labels verminderen fouten voor iedereen.

5. Beschrijvende link- en knop­tekst (geen “Klik hier”)

Interactieve elementen moeten los leesbaar zijn. Vermijd vage labels als “Klik hier”, “Lees meer” of “Verzenden”.
Gebruik i.p.v. “Lees meer” bijvoorbeeld “Lees meer over Prijzen”.
Zorg dat icon-only links/knoppen aria-labels hebben. Lege links/knoppen verhelpen of verwijderen. Zo begrijpt iedereen – vooral scherm­lezer­gebruikers – wat elke actie doet.

6. Toegankelijk via alleen toetsenbord

Alle functies moeten met enkel het toetsen­bord te bedienen zijn.
Tab door je site: je moet elk interactief element logisch kunnen bereiken en met Enter/Spatie activeren. Modals moeten het focus vasthouden; dropdowns met pijlen werken, enz.
Voorzie een “Sla navigatie over”-link.
Op mobiel zorgen correcte focus-volgorde en labels ervoor dat Switch Control of Voice Access alles kan bedienen.

7. Focus-indicator zichtbaar houden

Verberg nooit de standaard focus-outline zonder een gelijkwaardige vervanging.
WCAG 2.2 vereist minimaal 2 px outline met contrast ≥ 3 : 1.
Een heldere border, underline of achtergrondkleur volstaat – zo zien toetsen­bord­gebruikers altijd waar ze zijn.

8. Niet alleen kleur gebruiken voor betekenis

Gebruik naast kleur een extra indicatie (icoon, tekst, patroon).
Maak foutvelden niet alleen rood maar toon ook een fout­icoon of boodschap.
Op grafieken gebruik je vormen of patronen naast kleuren. Stel jezelf de vraag: “Is dit in grijs­waarden nog duidelijk?”

9. Ondertitels en transcripties voor media

Voorzie ondertitels bij video’s en transcripties bij audio.
Vertrouw niet op auto-captions: controleer ze. Transcripties verbeteren SEO; CNET zag 30 % extra Google-verkeer na toevoeging.
Media­bediening moet toegankelijk zijn (toetsenbord, labels) en autoplay zonder controle vermijden.

10. Pagina- of content­taal specificeren

Stel lang in (bijv. <html lang="nl">). 18,6 % van de home­pages vergeet dit, waardoor scherm­lezers woorden verkeerd uitspreken.
Markeer meertalige fragmenten met het juiste lang. In apps controleer je dat UI-elementen de juiste taal meekrijgen.

11. Zoom en grote tekst op kleine schermen ondersteunen

Schakel zoom niet uit (geen user-scalable=no). Test op 200 % zoom.
Gebruik flexibele layouts zodat niets breekt.
In apps schakel je Dynamic Type (iOS) / schaalbare tekst in.
Houd touch-doelen groot genoeg (WCAG 2.2: min. 24 × 24 px). Voeg padding en ruimte tussen knoppen toe.

12. Test met tools en échte gebruikers

Draai automatische audits (Lighthouse, WAVE, axe DevTools) en fix de gemelde issues.
Test handmatig met een scherm­lezer (NVDA, VoiceOver), alleen toetsen­bord en vergrote tekst/zoom.
Betrek waar mogelijk gebruikers met een beperking. Toegankelijkheid is geen eenmalige taak, maar deze snelle wins zetten je meters voor.